rysunek, ołówek na papierze; wymiary: 49 × 49 cm
dar – 2025

Rysunek Na horyzoncie III Stanisława Ryszarda Kortyki to achromatyczna kompozycja w formacie kwadratowym. Składa się z poziomych rzędów poskręcanej linii, przypominającej nieco dukt nieczytelnego, odręcznego pisma. Gęste pasma wypełniają szczelnie przestrzeń, od krawędzi do krawędzi. W niektórych miejscach linia się lekko przerywa lub staje się węższa, a niezapisane odstępy odsłaniają biel papieru, kontrastując z ciemnym rysunkiem. Inne wersy się na siebie nakładają i zacierają, tworząc ciemniejsze obszary. W efekcie powstaje fakturalna, walorowa kompozycja o różnych tonach szarości.

Kortyka wielokrotnie powracał do motywu powtarzalnych poziomych linii zapełniających całą przestrzeń kompozycji. Podobne rozwiązania znajdziemy zarówno w innych cyklach rysunków – Do horyzontu I-II (Znikający rytm) (2000), Sfera szarych rytmów (2001), Szary rytm I-IV (2001-2003) – jak i obrazów olejnych, np. Błękitny rytm (1993) czy Znikający rytm (1999-2004). 

Jak pisał Andrzej Jarosz: „Mimo subtelności narzędzia, pozornie nieefektywnie żłobiącego karty papieru, Kortyka uzyskuje w rysunkach zdumiewająco trwałą teksturę podobną do wielopiętrowych struktur jego płócien, zawierającą w sobie malarskość. Jej geneza tkwi w pierwotnym widzeniu pejzażu i jego rejestracji w postaci czarno-białych fotografii”. Artysta szukał powtarzalnych struktur, np. kolein żłobiących ziemię, które dzięki odpowiedniemu kadrowaniu i grze światła zyskiwały na jego zdjęciach niemal abstrakcyjny charakter. Rysunkowe pasma stają się więc pewnym echem realnych krajobrazów, co sugeruje zresztą tytuł Na horyzoncie.

Karolina Dzimira-Zarzycka

ŹRÓDŁA, BIBLIOGRAFIA, DOKUMENTACJA FOTOGRAFICZNA DZIEŁA:

1. Andrzej Jarosz, Chwila światła, w: Stanisław Ryszard Kortyka. 50 lat pracy twórczej 1969-2019, Wrocław 2019, s. 135-145.
2. Andrzej Jarosz, Bezkresny horyzont. Obrazy Stanisława Ryszarda Kortyki, w: Stanisław Ryszard Kortyka, katalog wystawy, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Wrocław 2007, s. I-XIII – w katalogu również reprodukcja pracy (strona nienumerowana); w podpisie informacja, że rysunek należy do cyklu Pola zdarzeń.
3. Andrzej Saj, Stanisław Ryszard Kortyka, seria „Wrocławskie Środowisko Artystyczne”, t. 21, Wrocław 2023.